IMG_1574

‘Vroeger kwam ik er vaak’, zegt de man die ons op een pad wijst langs het bosbeekje. ‘Maar sinds Manke Nelis dood ging, is Amsterdam veranderd.’ Het hoeft van hem niet meer. De man is in Groningen geboren en op de Veluwe grootgebracht. Ook vertelt hij over de papierfabriek verderop die het water uit de beek gebruikt (‘Als het rood is, bevat het ijzer’’) en dat hij als jonge jongen wel eens wat troep in het water had gegooid, waarna de veldwachter op bezoek kwam. Ergens 1953.

Het bezoek aan de Veluwe was een vlucht van de Canal Pride. Niet omdat we anti-lhbti zijn of tegen het festijn, maar vanwege de overlast die het meebrengt; de herrie van tachtig boten en vooral van het studentenhuis tegenover ons, waar ze er van vroeg tot laat een feestje van maken. Dit jaar dus de Veluwe. We hadden een culinair arrangement (zeer smakelijk) en boekten er ter plaatse een wijnarrangement bij. De sommelier was zichtbaar verveeld, want aan elke tafel herhaalde hij alle finesses van elke wijn. Bij de mensen naast ons hoorden we al dat die Riesling uit de Pfalz krijttonen bevat en dat je wat perzik proeft, geel fruit en dat het frisse van de RVS-vaten kwam. En toen kwam ie aan onze tafel… We dronken vijf glazen.

De rust kwam na een week onrust rond de Wet gedeeltelijke gezichtsbedekking, die stelt dat je in overheidsgebouwen geen integraalhelmen en bivakmutsen mag dragen en geen nikab, wat de wet feitelijk tot een boerkaverbod maakt. In de NRC las ik het pamflet ‘Dit verbod is een moderne heksenjacht’, waarvan ik de strekking onderschrijf. Ik wil ook niet dat de overheid bepaalt wat ik mag dragen. Ik had meer moeite met het verwijt aan de witte man, ‘die zich door #MeToo in het nauw gedreven voelt en zijn seksistische en islamofobe fantasieën botviert op onschuldig moslima’s.’ Het idee komt van de ‘witte’ heer Wilders, maar de wet is aangenomen door de Tweede Kamer, waarin 49 vrouwen zitten. Als het om de positie van vrouwen gaat, moet je ook dat aspect belichten.

Daarna gelezen over het gedachtegoed van de filosoof Badiou en zijn oproep tot ontregeling, om niet alles langs de meetlat van de markt(werking) te leggen. In een interview zegt hij:

Omdat de markt nu overal heerst, kunnen we wereldwijd zoeken naar een idee of een gedachte die tegen de markt kan opwegen. […] Je zult iets onmogelijks moeten doen.

Met een culinair arrangement in een Van der Valk-hotel lukt me dat niet, wist ik. Dat is volledig meegaan met de markt. Maar ik heb gelukkig nog mijn poëzie, die zich buiten de markt plaatst. Dat ik nog steeds maar twee bundels verkocht is eigenlijk een verzetsdaad.

This Room
door John Ashbery

The room I entered was a dream of this room.
Surely all those feet on the sofa were mine.
The oval portrait
of a dog was me at an early age.
Something shimmers, something is hushed up.

We had macaroni for lunch every day
except Sunday, when a small quail was induced
to be served to us. Why do I tell you these things?
You are not even here.

Vertaald

Deze kamer

De kamer die ik binnenkwam was een droom van deze kamer.
En al die voeten op de bank waren natuurlijk van mij.
Het ovale portret
van een hond was ik op jonge leeftijd.
Er glinstert iets, er is iets verzwegen.

We aten elke dag macaroni als lunch
behalve op zondag, toen het tot een kwarteltje kwam
die ons werd opgediend. Waarom vertel ik je deze dingen?
Je bent hier niet eens.

Het gedicht is goed te volgen en vrij gemakkelijk te vertalen, tot ik bij het woord induce kwam. Dat kent in het Engelse veel betekenissen, waaronder veroorzaken, bewegen, leiden tot, inleiden, er toe brengen, opwekken, concluderen en nog veel meer. Een Engels online woordenboek geeft maar liefst 33 synoniemen. Toch lijken er twee hoofdlijnen te zijn: induce als oorzaak en induce als aanzet (en ook deze tweedeling is lastig). Maar het helpt me niet echt om deze dichtregel goed te vertalen.

When a small quail was induced
to be served to us.

Ik kies voor deze vertaling, waar ik nog twijfelde tussen leidde en kwam, en ook had kunnen kiezen voor kleine kwartel.

toen het tot een kwarteltje kwam
die ons werd opgediend.

De vraag: hoe zou jij deze zin vertalen? Kan het bijvoorbeeld simpel, met toen werd ons een kwartel voorgezet? Kan, maar voorzetten is serveren, en die regel is er ook nog.

Je hebt het einde van je verhalen bereikt, meldde Facebook gisteren, wat een overgang bleek naar de documentaire Spring & Arnaud, over de Canadese kunstenaars Arnaud Maggs (1926 – 2012) en Spring Hurlbut (1952). Hoofdmotief in Hurlbuts werk is de sterfelijkheid, waar Arnaud het zoekt in ordening en registratie. Door bezig te zijn met de dood kon ze zich voorbereiden op de dood van Arnaud, zegt Spring aan het begin van de documentaire, om aan het einde ervan, na zijn dood, stil te vallen. Ze zegt op welke dag Arnaud stierf, wil nog wat zeggen, maar kan niet. In dat ene shot zat alles gevangen wat liefde is.

Potdomme, zit je ’s morgens bij de koffie al met een brok in je keel. Later zagen we de Spaanse film ‘Boi’, die van alles wilde zijn: literair, Nouvelle Vague, een thriller, een liefdesverhaal, waardoor je versuft achterblijft. Wat hebben we nu gezien? Eén zin bleef me bij:

We spreken vaak over creëren of creatie, waar we vaak enkel toevalligheden ontdekken die ons aanspreken en die we zien als een eigen idee.

Later herinnerde (weer!) Facebook me aan deze oude post, ooit gebundeld in ‘De witte verzen’.

Ik nam het exclusieve recht om ideeën uit te werken. Zo claimde ik meerdere bundels, waarvan de vreemdste over techniek ging. Een Duitse vrouw sprak me erop aan dat ik ergens een desillusie had geïntroduceerd en daaraan geen woord had vuilgemaakt. Ik zei haar dat desillusies een groeimarkt vormen, een thema waarmee we veel kunnen in de poëzie.

Zag op Canvas een aflevering van The Art of France, met Engelse kunstkenner Andrew Graham-Dixon als gastheer. De aflevering ging over de periode waarin Frankrijk aan de voet stond van kunststromingen als Impressionisme, Kubisme, Fauvisme en nog meer. Graham is een kunstkenner en schudt anekdotes en wetenswaardigheden makkelijk uit zijn mouw. Jeroen Krabbé in zijn tv-zoektocht naar Van Gogh, Gauguin en Picasso steekt er mager bij af, of het format laat het niet toe; kan ook. Nadat ik het programma zag, herinnerde Facebook mij aan deze oude post. Moest er weer om lachen.

Even dacht ik op de verkeerde verdieping te zijn beland – die waar de ontwikkeling van impressionisme naar pointillisme en fauvisme wordt uitgelegd. Bleek het Gerda Havertong, in zwart leer, op een motor, in een kerk. Ik vermoedde direct een serie caleidoscopische experimenten.

Heb opnieuw een abonnement op NRC genomen. Die van zaterdag heeft me weer overtuigd van de kwaliteit van de krant.

Opeens tumult bij de kassa naast ons. Een scootmobiel raakt op hol en ramt zich een weg door de mensen die hun boodschappen afrekenen. Een dame weet het toestel te ontwijken, maar de jongen die het probeert af te remmen, wordt vol genomen. Hij belandt bovenop het stuur, tegen de muur, waarna het ding plots naar links zwenkt. Twee meter later kan de verbouwereerde dame haar paard temmen. De kassière is boos dat niemand iets doet, wat niemand begrijpt. Het ging in een flits en als je op volle snelheid wordt geraakt kun je iets breken. Mijn opmerking dat ze lekker snel aan de beurt was, komt niet aan.

Interessante dingen gelezen in de NRC, over een Duitse succesroman over de terugkeer naar het platteland, dat mensen daar toch een urbaan leven leiden, en dat niemand meer ergens echt thuishoort. De tijden zijn voorbij dat iemand wordt geboren in een dorp, daar werkt en daar ook de dood vindt.

Ook interessant vond ik een artikel over het einde van het kapitalisme en wat er in de plaats voor kan komen; datastakingen bijvoorbeeld en datavakbonden. Het idee is dat als je met Facebook en Google werkt, je data produceert, en wie produceert, werkt. Toch krijg je voor dat werk niets terug. Door gedurende een periode het werk neer te leggen, dus massaal geen gegevens te leveren, krijg je mogelijk iets terug. Ook vaak gehoord als alternatief: stop met steeds maar groeien. Nog een optie: richt het productieproces niet in op middelen, maar op welzijn. Talloze mensen hebben een burnout of andere mentale klachten door het productieproces, maar we investeren niet in het geestelijke welzijn. In Nederland wordt er zelfs op gekort.

Tot slot een interessant dialoogje:

A: ‘Ik zie mensen continu naar hun scherm kijken. We vergeten naar elkaar te kijken.’
B: ‘De wereld is onpersoonlijker geworden?’
A: ‘ Nee, juist te persoonlijk! Je voert continu een dialoog met jezelf. In je hoofd. Dat is pas persoonlijk.’

De blogs van vriend Ton komen, zegt hij, moeiteloos tot stand, omdat het schrijven zelf hem blij maakt. Dat plezier heb ik ook, maar ik wil toch iets beleven voordat ik achter de computer kruip. Ik ben niet zo beschouwend als Ton, hoezeer ik dat ook wil. Daarvoor moet je meer lezen, denk ik. Dan ik zou hier een goed onderbouwd filosofietje brengen over mijn plek in de wereld in relatie tot anderen, zou ik…

De omstandigheden moeten wel meewerken. Ik ging nieuwe bergschoenen inlopen. Ik liep van het Rembrandtplein naar de Kloveniersburgwal, naar de Nieuwmarkt, langs De Wallen, over de Singel, de Spuistraat, terug naar huis. Overal waren toeristen, vooral Engelse. Bij een pub zat zo’n groep Engelsen aan de halve liters bier. Ze hadden een enorme dildo op een verkeersbord geplakt en riepen naar iedereen die voorbijkwam: KISS THE WILLIE. Natuurlijk jongens, alsof ik voor jullie vermaak een reuzendildo ga zoenen. Honderd meter verderop hoorde ik luid gejuich…

Ik ben een drinker met een schrijfprobleem, zei de Ierse dichter-schrijver Brendan Behan, die – saillant detail – in de jaren 50 in Parijs de kost verdiende als pornograaf. Soms denk ik aan 2001 toen ik een jaar in Dublin woonde en werkte voor het callcenter van UPS. Het is anders gelopen, maar bijna was ik langer gebleven, misschien zelfs permanent. Het prettige van Ierland van toen – en misschien nog – was dat niemand dacht aan overmorgen, waar Nederlanders nu al bezig zijn met hun pensioen. Het beviel me goed, die leef-bij-de-dag-mentaliteit.

Vandaag ontmoette ik eindelijk mijn wijkagent. Ik gooide glas en papier weg en hij was druk met handhaven, van afval niet opgeruimd bij een woonboot. Ik zei hem dat ik een ondersteunende collega was, waarop hij direct antwoordde dat hij niet zonder ons kan. Ook heeft ie wat ervaring met communicatie en dus was er een klik. Zo kent hij nog de nestor van ons team (Harro). Het tumult over de politie van de laatste week kwam kort ter sprake. Diversiteit is belangrijk en nodig, beantwoordde hij mijn vraag, maar al die mensen die op die gronden worden aangenomen krijgen het zwaar, vreest hij. Niet door een stugge cultuur, maar meer dat iedereen naar de nieuwkomers kijkt, met torenhoge verwachtingen. Jij bent speciaal binnengehaald, dus maak het maar waar, zal de modus zijn, wat niemand gemakkelijk afgaat

Omdat ik gisteren niet sportte, stond ik vandaag vijftig minuten op de crosstrainer. Als beloning vanavond heerlijk gebakken tong met friet. The days are sound.