Meer dan 8000 mensen uit 95 landen gaven gehoor aan de oproep een zelfgemaakt kunstwerk geïnspireerd op Rembrandt in te sturen, meldt het Rijksmuseum over de tentoonstelling Lang leve Rembrandt. Uiteindelijk werden 693 kunstenaars gekozen. Op een enkele professionele keuze na, kon het me weinig boeien. Te veel nadoen, te veel amateurisme. Is het echt nodig om het zelfportret van de schilder in talloze variaties te zien, van gepixeld tot gebreid? Of dat ze zijn werk kopiëren? En waarom moeten er altijd kindertekeningen bij? Ik vind dat kinderen tegenwoordig in een te volwassen rol worden geduwd, als voorbereiding op de prestatiemaatschappij. Laat kinderen gewoon kind zijn en duw ze niet in kinderjury’s, jongerenparlementen of talentenshows. Weg ermee. Het levert ook over het paard getilde egootjes op.

J.J. de Bom. Voorheen kindervriend.

Een vrolijker noot: we gaan volgend jaar, eind april, naar Japan. De tickets naar Osaka zijn vandaag geboekt. Centraal punt van de reis wordt Okayama, waarvan collega Hans van S. zei dat het hem aangenaam had verrast. Van daaruit zoeken we twee andere bestemmingen voor een kort verblijf. We richten ons op West-Honshu, om niet steeds honderden kilometers te reizen.

Nog klachten, vraagt de cardioloog aan mijn vader. Neu. Ergens last van? Neu. Gaat het goed? Prima. Het jaarlijkse hartonderzoek was weinig verheffend. Het vergde wel logistiek inzicht en handelen, met vader in de rolstoel (mijn knie doet pijn) en ik die de stoel duw en hij duwt zijn rollator. Een apart gezicht, zo’n vader-zoontreintje door het ziekenhuis. Onderweg werden we nog aangesproken door een vrouw: ‘Ik ben de dochter van Marga, ken je die nog? Van het zwemmen… ‘Nee, sorry, ik weet dat niet meer’, verontschuldigt hij zich, waarna ik me meende te herinneren dat Marga een voormalige vriendin was. Ook de herinnering aan liefde kan slijten, als het liefde was.

De eerste week coördineren in Den Haag goed doorgekomen. Mede doordat nog velen op vakantie zijn en er weinig nieuws te melden is. En wat er groots werd gebracht (de ‘inbrekende’ zoon van Halsema) was klein.

Het milieu is nog wel groot in het nieuws, verontrustend nieuws, over uitputtende landbouw die tot voedseltekorten in 2050 leidt, en ontbossing, in Duitsland, door insectenplagen, verdroging en kwetsbare monocultuur. Vooral de schorskever houdt flink huis. Die maakt gangenstelsels in de bast en blokkeert zo de vochtvoorziening van de boom. Ontbossing is sowieso verontrustend, zeker die in de Amazone en in Azië (en waar eigenlijk niet?). Maar in Duitsland komt het bijzonder hard aan. Want:

Bossen zijn al eeuwen sterk verbonden met het zelfbeeld van Duitsland. Onder meer de sprookjes van de gebroeders Grimm en de schilders en dichters van de 19de-eeuwse romantiek bezorgden de Duitsers een sterk ‘Waldbewusstsein’.

Zou Nederland, als eens zeevarende natie een Meeresbewusstsein hebben, een zeebesef? En hoe uit zich dat tegenwoordig? Dichten we nog over de zee? Zijn er nog zeeschilders van naam?

De vrouw viste het kadaver uit een berg
aaide de vacht van de dode vogel en legde
het dier in haar nek. Het deed me twijfelen
aan de gangbare opvattingen over kennis

over historische figuren in een noodlottige situatie
verstrikt, het was absurd hoe dit zich aan ons opdrong
het beeld aan een voorwaarde herinnerde

hoe het knaloranjeroze in een heiige ochtendlucht
hing en dat door deze oranje strepen alles bewoog
een landschap met een soundscape van wellustige
vogelgeluiden en rustig donderende bomexplosies.

‘Als je niet ophoudt, sla ik je verrot’, zegt een man in een boot tegen zijn zoon die de boot bestuurt. Bij de volgende opening tussen de woonboten zie ik hem zijn zoon met een spaan dreigen.

Toen het 38 graden was, kon ik beter met de warmte omgaan dan de hitte van dit weekend. De geringste inspanning – even lopen waardoor ik de bootscène meemaakte – betekent zweten en opnieuw douchen; koud.

Een vriendin van Roos heeft veel geld opzijgezet voor haar begrafenis, waarna Roos me thuis vertelt dat die wat haar betreft geen heisa moet worden. Voor de zekerheid gaat ze binnenkort een verzekering afsluiten. Ik ga mijn polis ook verhogen. Die loopt al lang, want mijn ouders vonden het belangrijk. Met 2,35 euro per maand red ik het echter niet. Roos en ik hebben ooit een pact gesloten, dat als het zover is, dan maar tegelijk. En is dat fucking romantisch.

Ach het leven. Sociaal psycholoog Naomi Ellemers zet de bijl aan de wortels van succes, in het leven of beroepsmatig. Ze vindt het vreemd dat mensen geloven dat er een geheim over het leven bestaat dat niemand anders kent. Quatsch!

Als ik succes heb, betekent dat niet dat jij er ook succes mee hebt als je precies dezelfde stappen volgt. Dat vinden mensen heel moeilijk te aanvaarden, dat er geen duidelijke oorzaak-gevolgrelaties bestaan. Maar de helft van de tijd doe je maar wat en achteraf kan dat dan een toevalstreffer zijn.

Ze brengt het betoog ook naar het bedrijfsleven, dat hunkert (ook in mijn organisatie) naar best practices en dat de mensen daarachter dan andere bedrijven gaan adviseren. Maar zegt Ellemers. Op grond waarvan? N=1, jongens, het was één bedrijf. Misschien had je geluk.

Ik doe ook maar wat, ben pas sinds mijn 35ste, na terugkeer uit Ierland, met een soort van loopbaan bezig, die met het nodige geluk leidde tot wat ik nu doe. Dat gaat best aardig, kan ik zeggen, maar met talent heeft het niets te maken.

Jacques Brel zei het al: talent bestaat niet. Alleen jezelf ergens volledig aan toewijden. En dat heeft Jacques gedaan, aan het leven. En van één en twee en hupsakee. Ik doe mee.

Soms creëer ik cinematografische ervaringen door op een winterse alm te jodelen dat vrede de enige hobby is die ik met de wereld deel. Anderen vinden dat ik tot de Heer zing, en specifiek zijn rol als bemiddelaar. Eén keer kreeg ik bericht dat Zijn iPhone ten noorden van Ter Apel was gevonden. Ik kreeg Zijn voicemail, dat veel foto’s de cloud binnenstromen, dat twee verstrengelde handen duimendraaien.

Het landschap genereerde een gevoel
van verplaatsing van gedempte beelden
van bombardementen uit de Gazastrook
waar zelfs vogels niet waren vrijgesteld.

We zagen iemand die op zijn borst het woord
kutleven had getatoeëerd, een kortstondige blik
die ons tot zwijgen bracht, meer hoorden we niet.

We zaten nog aan tafel, met uitzicht op een wand
vol foto’s; een roze vogelbadje kabbelde voor ons.
In de bovenste regionen lieten we zuchtjes adem
ontsnappen, doordrongen van gewijzigde verhoudingen.

 

133-do-ho-suh1

Bij de verkiezingen van het Woord van het Jaar (Blokkeerfries in 2018) zet ik dit jaar mijn geld op een vervoeging met schaamte, een woord dat de media graag gebruiken. Ik noteerde vliegschaamte (dat je toch een vakantievlucht boekt) en single-schaamte (dat je maar geen partner krijgt) en las dat je je niet meer hoeft te schamen voor liposuctie, borstcorrecties of andere cosmetische ingrepen, wat de kans op een woord als schaamlipcorrectieschaamte wel teniet doet.

Na decennia van zelfverrijking lijkt de maatschappij een moreel besef te zoeken, een norm om de samenleving weer bestuurbaar te maken. Denken dat je niet aan de norm voldoet, leidt tot schaamte. Maar wat de norm is? Ecologie? Zelfverwezenlijking? Kunnen we het in deze polariserende samenleving eens worden over één gemeenschappelijk principe en tegelijk wegblijven van het conservatieve normen- en waardendebat? Dat is bij uitstek een opgave voor de politiek!

Ik lees net dat het weinig scheelde of vliegschaamte was het woord van 2018. Dus dit zwakke betoog is al achterhaald voordat het is gedeeld. Moet ik dit nog wel posten? Leid ik aan postschaamte, of preciezer post-schaamte? (flauw hè).

Net naar de documentaire over de Koreaanse kunstenaar Do Ho Suh gekeken, wat me fascineerde. Hij had zijn New Yorkse appartement met papier beplakt, tot de kranen en deurknoppen aan toe, en de contouren zichtbaar gemaakt door er met een potlood over te wrijven. Zoals we vroeger een geldstuk op papier overtrokken. Wat je krijgt, is surreëel, alsof je in een striptekening rondloopt. Maar Suh doet meer, zoals zijde op zijn ouderlijk huis vastmaken, weer loshalen en met de contouren (in elk detail) een zelfstandig beeld maken. Zijn werk is nog te zien in Museum Voorlinden.

De komende weken wordt het druk. Alle eindredacteuren en coördinatoren zijn op een welverdiende vakantie, waardoor hun taken zijn verdeeld over vier senioren, onder wie ik. Ik denk niet dat ik veel aan schrijven toekom, maar heb nog altijd dit blogje. Nog zes weken en dan mag ik zelf weg. Over de dwangneurose gesproken die vakantie is … we willen volgend jaar toch naar Japan. Eerst Osaka en dan?

Ik moest de recente podcast van Jan Roos en Jan Dijkgraaf beluisteren, zei een collega, voor als ik inspiratie zocht voor een blog. Maar met fast forward hield ik het geen minuut vol. In die tijd vonden de Jannen het heldhaftig om Ellie Lust (niet zo benoemd) af te kammen, want zij had hen genoemd als homohaters, wat ze niet waren en dus gingen ze het aanhangig maken bij de Raad van Journalistiek. Ook vonden ze het een eer om in adem genoemd te worden met Johan Derksen. Die had gisteren opnieuw gezegd wat ie vond omdat het kan, Turkije is een kutland, nadat hij eerder zei dat homo’s niet zo moeilijk moeten doen om uit de kast te komen.

‘Er is geen klasse, we zijn het leven moe’, zong Raymond van het Groenewoud in 1981 en sindsdien zijn we niet verder geraakt. We stellen geen grenzen meer aan wat we zeggen en wat we doen. Gebeurt dat wel, dan slaat het soms door, zoals Ferrari een rechtszaak aanspant tegen een modeontwerper. Hij had twee schaars geklede vrouwen naast zijn gifgroene Ferrari gezet en postte de foto op Instagram, ma questo non è permesso, want een stijlbreuk.

Ik belde de servicedesk van NS want volgende week vrijdag rijden er geen treinen tussen Amsterdam en Den Haag, las ik op de app. De alternatieven waren niet heel duidelijk, zei ik tegen de dame, waarna ze de info herhaalde die in de app stond. Dat je niet op CS kunt komen. Maar misschien, probeerde ik, rijdt de trein naar Holland Spoor? Of naar Laan van NOI? Of kan ik naar Leiden en dan de bus? En is er een andere route mogelijk, en liever niet over Rotterdam?

‘Gaat u maar met de bus vanaf Amsterdam’, zei ze wanhopig waarna ze me een fijne dag wenste. Ik hoopte vurig dat ze melding vooraf waarmaken: dit gesprek wordt opgenomen voor trainingsdoeleinden.

Als ik via Utrecht reis, kan ik wel naar Den Haag Centraal, vogelde ik inmiddels uit.